‘Matrozen die onschuldig op elkanders schouders slapen’

Als cultuurbarbaar heb ik niet veel op met de gedichten die tegenwoordig geschreven worden. Ik vind het prettig als je er een rijmschema in kunt ontdekken en als je zonder er al te veel moeite voor hoeft te doen kunt volgen waar het gedicht over gaat. ‘Populair klassiek’, zou je mijn smaak kunnen omschrijven. Elschot (behalve de tearjerkers over ‘Moeder’), sommige gedichten van Bloem (‘Domweg gelukkig…’ blijft leuk); Nijhoff (De brug bij Bommel); veel van Wilmink (koude rillingen bij ‘Ben Ali Libi’). Begrijpelijke verhaaltjes op rijm, dan kun je ze ook het best uit je hoofd leren.

‘Afsluitdijk’ van Vasalis

Van Vasalis wist ik dat ze in haar studententijd samen met prinses Juliana in een toneelclub had gezeten. Dat leek me een garantie voor gapen. Ik ben mijn mening aan het bijstellen. Zo las ik laatst weer eens haar gedicht ‘Afsluitdijk’ (zie hieronder). Het viel me  op dat het eigenlijk een soort geschreven stripverhaal is. Elke strofe is een plaatje. Deze illustratie maakte ik naar de tweede strofe en een stukje van de derde:
‘(…) twee matrozen, die (…) onschuldig op elkanders schouder slapen’ en ‘(…)het gras snijdt dwars door de matrozen heen (…)’

Schets


Eerst maakte ik een schets in mijn notitieboekje. Daarbij zag ik dat het gras dat dwars door de matrozen snijdt in een plaatje niet zo goed werkt. Tenminste, ik vind het niet mooi. Ook had ik de matrozen in de schets te oud gemaakt. In het gedicht gaat het om ‘jonge, pasgeschoren nekken’ van die matrozen. Ook bedacht ik dat slapende matrozen, zeker als ze op elkaars schouders liggen, hun pet niet meer op hebben.

Eerste versie


In de eerste versie van de illustratie heb ik de matrozen jonger gemaakt, de petten weggelaten en ook het gras niet meer getekend. Toen ik hem af had, vond ik de verhouding van de koppen niet kloppen en hun positie net niet goed; de kleren die ik ze had aangegeven leken meer op carnavalspakken dan op matrozenuniformen; de manier ze onderaan werden afgesneden was onduidelijk, ze hielden zomaar op.
In de uiteindelijke versie heb ik een en ander aangepast. De rechter kop is wat kleiner, de kleren die ze aanhebben is gebaseerd op een foto van een ‘Matroos in Europees uniform met kraag’. De matrozen worden nu niet meer doorgesneden door gras, maar door water. Lijkt me een heel natuurlijke habitat voor matrozen.

Pentekening

 
Zoals je ziet, zet ik zo’n tekening tegenwoordig (sinds het portret van Elschot) eerst op als pentekening in Oost-Indische inkt. Daarna ga ik met aquarel aan de slag. Heerlijk om te doen.

AFSLUITDIJK
Vasalis

De bus rijdt als een kamer door de nacht
de weg is recht, de dijk is eindeloos
links ligt de zee, getemd maar rusteloos,
wij kijken uit, een kleine maan schijnt zacht.

Vóór mij de jonge pas-geschoren nekken
van twee matrozen, die bedwongen gapen
en later, na een kort en lenig rekken
onschuldig op elkanders schouder slapen.

Dan zie ik plots, als waar ´t een droom, in ´t glas
ijl en doorzichtig aan de onze vastgeklonken,
soms duidelijk als wij, dan weer in zee verdronken
de geest van deze bus; het gras
snijdt dwars door de matrozen heen.
Daar zie ik ook mezelf. Alleen
mijn hoofd deint boven het watervlak,
beweegt de mond als sprak
het, een verbaasde zeemeermin.
Er is geen einde en geen begin
aan deze tocht, geen toekomst, geen verleden,
alleen dit wonderlijk gespleten lange heden.

Technische informatie

Het formaat van de illustratie is ongeveer 21 bij 30 centimeter. Ik heb hem geschilderd op 300 grams papier van Fabriano (Watercolor Studio) met Oostindische inkt en aquarelverf van Winsor&Newton.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *